Sözleşmeler Hukuku

​

​

1) Sözleşmeler Hukukunun Tanımı ve Amacı

Sözleşmeler hukuku, bireyler veya tüzel kişiler arasında doğan borç ilişkilerini düzenleyen, tarafların hak ve yükümlülüklerini belirleyen hukuk dalıdır. Temel amacı, tarafların özgür iradeleriyle yaptıkları anlaşmaların güvence altına alınmasını sağlamak ve doğabilecek uyuşmazlıkların çözümünde hukuki bir çerçeve sunmaktır.

Türkiye’de sözleşmeler hukukunun esas kaynağı Türk Borçlar Kanunu’dur (TBK). Bu kanunda, sözleşmelerin kurulması, geçerliliği, yorumlanması, ifası ve sona ermesi gibi temel hususlar düzenlenmiştir.

 

2) Sözleşme Serbestisi İlkesi

Türk hukukunda sözleşme serbestisi esastır. Yani taraflar:

• İstediği konuda sözleşme yapabilir,

• Sözleşmenin içeriğini özgürce belirleyebilir,

• Sözleşmeyi istedikleri kişiyle yapabilir,

• Sözleşmeyi yapıp yapmama konusunda serbesttir.

Ancak bu özgürlük sınırsız değildir. Kanuna, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına ve emredici kurallara aykırı sözleşmeler geçersizdir.

3) Bir Sözleşmenin Kurulması

Bir sözleşmenin geçerli sayılabilmesi için şu unsurlar gerekir:

1. İrade Beyanı: Teklif ve kabul beyanlarının uyuşması.

2. Ehliyet: Tarafların ayırt etme gücüne sahip olması.

3. Konu: Sözleşmenin konusu mümkün, belirli ve hukuka uygun olmalı.

4. Şekil: Bazı sözleşmeler yazılı şekilde yapılmak zorundadır (örneğin taşınmaz satışları, kefalet sözleşmeleri).

4) Sözleşme Türleri

Sözleşmeler, günlük hayatta ve ticari yaşamda çok farklı formlarda karşımıza çıkar:

• Satış Sözleşmesi: Mal veya hizmetin bir bedel karşılığında devri.

• Kira Sözleşmesi: Konut veya işyerinin kullanım hakkının belirli bir bedel karşılığı devri.

• Hizmet ve İş Sözleşmeleri: İşçinin işverene bağımlı şekilde hizmet sunmasını konu alır.

• Eser Sözleşmesi: Bir işin ortaya çıkarılmasını (ör. inşaat, yazılım geliştirme) konu edinir.

• Ticari Sözleşmeler: Bayilik, distribütörlük, franchise, ortaklık, kredi sözleşmeleri gibi işletmeler arası ilişkileri düzenler.

• Kefalet ve Teminat Sözleşmeleri: Borcun güvence altına alınmasını sağlar.

5) Sözleşmelerde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

• Açıklık ve Belirlilik: Hak ve borçların net, anlaşılır şekilde yazılması gerekir.

• Fesih Şartları: Hangi hallerde sözleşmenin sona ereceği belirtilmelidir.

• Cezai Şart: Yükümlülük ihlalinde uygulanacak yaptırım düzenlenebilir.

• Yetki ve Uyuşmazlık Çözümü: İhtilaf halinde hangi mahkemenin veya tahkim yolunun yetkili olacağı açıkça yazılmalıdır.

• Mücbir Sebep Hükmü: Deprem, salgın, savaş gibi olağanüstü durumlarda tarafların sorumluluğunu belirleyen maddeler önemlidir.

6) Uyuşmazlıklar ve Çözüm Yolları

Sözleşme kaynaklı uyuşmazlıklar en çok şu alanlarda görülür:

• Bedelin ödenmemesi,

• Malın ayıplı teslimi,

• İşin eksik yapılması,

• Haksız fesih,

• Hükümsüzlük ve geçersizlik iddiaları.

Uyuşmazlıkların çözüm yolları arasında dava açma, zorunlu arabuluculuk (özellikle ticari ve iş sözleşmelerinde) ve tahkim gibi yöntemler bulunur.

7) Dijitalleşme ve Sözleşmeler Hukuku

Günümüzde elektronik ortamda yapılan sözleşmeler yaygın hale gelmiştir.

• Elektronik imza (e-imza), 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu uyarınca, ıslak imza ile aynı hukuki geçerliliğe sahiptir.

• Özellikle e-ticaret, fintek ve uzaktan hizmet sözleşmeleri artık çoğunlukla dijital ortamda yapılmaktadır.

Bu gelişmeler, sözleşmeler hukukunu sadece klasik yazılı sözleşmelerden ibaret olmaktan çıkarıp, teknolojiyle iç içe bir alan haline getirmiştir.

Sonuç

Sözleşmeler hukuku, gerek bireyler gerekse şirketler için güvenli hukuki ilişkilerin temelidir. İyi hazırlanmış bir sözleşme, ileride doğabilecek ihtilafları en aza indirir ve taraflara öngörülebilirlik sağlar. Bu nedenle, özellikle ticari işlemlerde sözleşmelerin bir hukukçu tarafından hazırlanması ve denetlenmesi, hak kayıplarının önlenmesi bakımından büyük önem taşır.